EHBO en wintersport

Wintersport is een populaire manier van vakantie vieren. Per jaar gaan miljoenen mensen op naar de sneeuw en kou. Maar met deze vorm van sport gaat ook wel eens wat mis. EHBO op wintersport kan dus ook voor komen.

De meeste letsels tijdens de wintersport komen door vallen tijdens afdalen en bochten maken (39%). Verzwikken of verdraaien, botsen met een object (6%) , een andere pistegebruiker (15%) of vallen tijdens een sprong (9%) zorgen ook voor de nodige blessures.
Factoren die volgens het slachtoffer mogelijk bijdroegen aan het opgelopen letsel zijn: de sneeuwconditie (20%), onoplettendheid wintersporter zelf (19%), onoplettendheid mede-wintersporter (12%), vermoeidheid (11%), geen (24%). Bij ongeveer een kwart van de blessures word er EHBO verleend door mede-wintersporters of piste-personeel.

Bron: TNO; Blessures Winterporten (BIS)

Veel voorkomende letsels

Veel voorkomende letsels uit het verleden waren enkelblessures. Door het verbeteren van materiaal (moderne skibindingen en hoge skischoenen) is het aantal enkelbreuken en enkelverstuikingen sterk gedaald. De meest voorkomende blessure van nu zijn knieblessures. Gescheurde kniebanden vormen de grootste groep. Daarna komen breuken aan de onder- en bovenbenen. Door nieuwere technieken waardoor een hoge snelheid gehaald kan worden komen steeds meer letsels voor aan hoofd en romp voor. Ongelukken met een dodelijke afloop zijn gelukkig zeldzaam.

De skiduim is een letsel wat veel bij skiërs voorkomt. Het komt door het vasthouden van de skistokken waardoor, meestal tijdens een val, een scheur ontstaat tussen het gewricht tussen het middenhandsbeentje en het eerste kootje van de duim. De duim wordt te ver naar achteren gebogen. Een skiduim wordt onmiddellijk pijnlijk en snel dik. Deze blessure komt ook voor bij keepers die een harde bal op de duim krijgen. Met röntgenonderzoek kan worden gekeken of er geen breuken zijn. De scheur in het weefsel kan worden gezien door het inspuiten van contrastvloeistof in de gewrichtsholte.

Valpartijen hebben verschillende de oorzaken. De meest voorkomende oorzaken zijn oververmoeidheid, alcoholgebruik, slecht materiaal en drukte op de pistes.

Mensen die als gevolg van een ongeluk tijdens de wintersport niet meer op eigen gelegenheid naar huis kunnen worden naar Nederland vervoerd met de bekende “gipsvluchten”. Dit zijn toestellen van de ANWB speciaal ingericht voor het vervoer van zieken.

Eerste hulp en wintersport

Eerste hulp verlenen op wintersport is hetzelfde als iedere andere situatie en kan behandeld worden volgens de handelwijzen van het Oranje Kruis (extra info: Boekje “EHBO bij sport”). Werk volgens de 5 punten:

De 5 punten en wintersport

1. Veiligheid
   Zorg ervoor dat er niet nog meer ongelukken gebeuren door goed te laten zien dat er iets aan de hand is. Laat iemand het "verkeer" regelen of zet ski's kruislings rechtop in de sneeuw een stukje hoger op de piste. Breng ook jezelf niet in gevaar. Ligt een slachtoffer op een gevaarlijke plek, zorg dan voor hulp die getraind is voor de situatie. Als je een slachtoffer echt direct zelf moet verplaatsen doe dit dan bij voorkeur met de noodvervoersgreep van Rautek.
2. Ga na wat er is gebeurd en daarna wat het slachtoffer mankeert.
   Vraag het slachtoffer wat er is gebeurd. Dit geeft al aan wat er mogelijk aan de hand kan zijn. Ook kan er gelet worden op niet zichtbare letsels zoals een hersenschudding bijvoorbeeld. Vraag daarna wat het slachtoffer mankeert. Is het slachtoffer niet bij bewustzijn of vermindert aanspreekbaar vraag dan ooggetuigen en kijk naar eventuele stille getuigen.
3. Stel het slachtoffer gerust en zorg voor beschutting
   Geruststellen is heel belangrijk maar zorg er ook voor dat er zo snel mogelijk beschutting komt. Een slachtoffer kan snel afkoelen en onderkoeld raken. Aanbevolen wordt om altijd in ieder geval een aluminium reddingsdeken bij te hebben.
4. Zorg voor professionele hulp
   In Europa kun je overal (waar de mobiel werkt) 112 gebruiken voor het bellen van de hulpdiensten. Punt 4 kan ook inhouden dat je vervoer regelt van de piste naar een eerste hulp post. Hulp inroepen kan ook bij het dichtstbijzijnde liftstation.
5. Help het slachtoffer op de plek waar hij/zij ligt
   Veel voorkomende letsels zijn: Botbreuken, ontwrichting en spierblessures. Bij skiërs komen scheuren van de kniebanden veel voor. Snowboarders hebben vaak letsels aan de arm.
   Vermoed je rug- of nekletsel zorg dan voor zo min mogelijk beweging en wacht op de hulpdiensten. Dit geldt ook voor breken van been of heup. Wees bij het hulpverlenen in koude omstandigheden extra bedacht op koudeletsels. Slachtoffers raken snel onderkoeld.

Pisteregels

1. Houd rekening met andere skiërs en snowboarders.
   Iedere pistegebruiker moet zich op de piste zo gedragen dat anderen niet in gevaar worden gebracht.
2. Beheers je snelheid en wijze van bewegen.
   Iedere pistegebruiker moet zijn snelheid en manier van bewegen aanpassen aan zijn kunnen. Ook moet er rekening gehouden worden met het terrein, drukte op de piste en de sneeuw- en weerconditie.
3. Kies een veilig spoor.
   De skiër of snowboarder moet een route kiezen waarbij hij langzamere skiërs of snowboarders niet hindert in zijn/haar bewegingen.
4. Inhalen.
   Inhalen mag van boven en beneden en links en rechts. Maar er moet altijd rekening gehouden worden dat mede-pistegebruikers niet gehinderd worden.
5. Kijk uit bij oversteken, invoegen en doorgaan na een stop.
   Als een skiër of snowboarder de piste (weer) op wil moet hij/zij er zeker van zijn dat hij geen andere pistegebruikers van boven of beneden in gevaar brengt.
6. Stilhouden.
   Op smalle of onoverzichtelijke delen van de piste mag een pistegebruiker niet stilhouden. Een verongelukte skiër of snowboarder moet dit deel van de piste zo snel mogelijk verlaten.
7. Klimmen en dalen.
   Pistegebruikers die lopend omhoog of omlaag gaan moeten de zijkant van de piste gebruiken.
8. Houd u aan de 'verkeersborden' en markeringen.
   Volg de aanwijzingen van borden en markeringen op.
9. Hulp verlenen bij ongelukken.
   Iedere pistegebruiker is verplicht hulp te verlenen aan andere pistegebruikers bij een ongeluk.
10. Legitimatie verplicht.
    Iedere pistegebruiker, getuige of betrokkene, verantwoordelijk of niet, moet bij ongevallen zijn persoonsgegevens bekend maken.

Preventie blessures

Om blessures te voorkomen is een goede lichamelijke conditie, veilig ski- of snowboardmateriaal en het beheersen van een goede techniek, ook in het vallen. Bij veilig materiaal horen goede bindingen die professioneel afgesteld zijn. Ook een goede skibril met een UV-filter die schadelijke UV-straling filtert. UV-straling wordt door de sneeuw weerkaats dus je kijkt eigenlijk altijd in het zonlicht. Dit kan sneeuwblindheid veroorzaken. Naast deze zaken is ook een valhelm aan te bevelen. Ook warming-up kan kan de kans op blessures verkleinen.
Verdere preventie bestaat uit. Snelheid aanpassen aan je niveau en drukte op de piste. Alcoholgebruik en oververmoeidheid geven extra risico. Volg de 10 pisteregels van de Internationale Ski Federatie (ISF) van hierboven op. Deze kunnen ook gebruikt worden als grondslag bij een eventuele rechtzaak.

Kijk ook op voorkomblessures.nl